Çerkes aktivist Anzor Unezev, Rusya’nın talebi üzerine Bulgaristan’da gözaltına alınmasının ardından Rusya’ya iade edilme riskiyle karşı karşıya. İnsan hakları savunucusu Roza Dunayeva, Unezev’in Rusya’ya gönderilmesi halinde siyasi saiklerle yargılanabileceği ve kötü muameleye maruz kalabileceği uyarısında bulundu. Unezev ise Rus makamlarının suçlamalarını reddederek Bulgaristan’da siyasi sığınma talebinde bulundu.
40 yaşındaki Unezev, 10 Ekim’de Türkiye sınırına yakın Bulgaristan’ın Sladun köyü çevresinde gözaltına alındı. Bulgaristan makamlarına göre, Türkiye’den ülkeye giren Unezev’in geçerli kimlik belgesi bulunmuyordu. Rus makamları tarafından 2020’den bu yana Interpol üzerinden aranan Unezev hakkında yürütülen işlemler, Rusya’ya iade talebi kapsamında devam ediyor.
Bulgaristan’ın Hasköy Bölge Mahkemesi, 13 Ekim’de Unezev’in iade sürecinde hazır bulunmasını güvence altına almak amacıyla 40 güne kadar geçici tutukluluk kararı verdi. Mahkeme, kararında Unezev’in geçerli kimlik belgelerinin ve Bulgaristan’da kayıtlı bir ikamet adresinin bulunmamasını gerekçe gösterdi. Karara karşı Filibe Temyiz Mahkemesi nezdinde itiraz yolu açık bırakıldı.
Rus makamları Unezev’i yasa dışı ateşli silah üretimine katılmak, silah ve mühimmatın yasa dışı yollarla edinilmesi, bulundurulması ve satışı ile aşırılıkçı bir grubun faaliyetlerini örgütlemekle suçluyor. Bulgaristan Ulusal Televizyonunun aktardığı bilgilere göre, söz konusu suçlamalardan mahkum edilmesi halinde Rusya’da 10 yıla kadar hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Unezev, mahkemede suçlamaları reddederek internette kendisine atfedilen silah görüntülerinin sahte olduğunu savundu.
Unezev, mahkemede yaklaşık 19 yıldır Türkiye’de yaşadığını ve burada siyasi sığınma hakkı elde ettiğini belirtti. Bulgaristan’a da başka bir Avrupa ülkesinde koruma aramak amacıyla girdiğini ifade eden Unezev, ülkede siyasi sığınma talebinde bulunmak istediğini söyledi. Bulgaristan’daki iade sürecinin, sığınma talebinin değerlendirilmesiyle nasıl ilerleyeceği ise henüz netlik kazanmadı.
İnsan hakları savunucusu Roza Dunayeva, 18 Ekim’de yaptığı açıklamada Unezev hakkındaki kovuşturmanın siyasi saikler taşıyor olabileceğini belirtti. Dunayeva, Rusya’da aşırılıkçılık suçlamalarının aktivistler ve Müslüman toplulukların temsilcileri üzerinde baskı kurmak amacıyla kullanıldığına dikkat çekti. Unezev’in Rusya’ya iade edilmesi durumunda siyasi saiklerle yargılanma ve kötü muamele görme riski bulunduğunu savunan Dunayeva, uluslararası insan hakları kuruluşlarına, avukatlara ve Çerkes diasporasına harekete geçme çağrısında bulundu.
Bulgaristan mahkemesinin geçici tutukluluk kararı, Unezev’in Rusya’ya iade edileceği anlamına gelmiyor. İade işlemlerinin sonucunun yanı sıra sığınma talebinin nasıl ele alınacağı da sürecin seyrini belirleyecek. Hasköy Bölge Mahkemesinin yayımladığı bilgiye göre, geçici tutukluluk kararına ilişkin olası itirazın Filibe Temyiz Mahkemesinde 22 Ekim’de saat 10.00’da görüşülmesi planlanıyor.
Unejev’in durumu, Kuzey Kafkasya kökenli kişilerin yurt dışında sığınma ararken karşılaştıkları iade risklerini yeniden gündeme getirdi. Ermenistan’ın başkenti Erivan’da 11 Ekim’de düzenlenen protestolarda, Kazakistan’dan Rusya’ya iade edilme riskiyle karşı karşıya bulunan Çeçen kökenli Mansur Movlayev’in durumu da gündeme taşınmıştı. İnsan hakları savunucuları, Rusya’ya gönderilmeleri halinde işkence veya siyasi kovuşturma riskiyle karşılaşabileceklerini belirttikleri kişilerin durumlarının bağımsız biçimde değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.
