Türkiye’de faaliyet gösteren Çerkes ve Abhaz kuruluşları, Abhazya’nın ulaşım ve seyahat alanındaki izolasyonunun sona erdirilmesi amacıyla yürütülen kampanyaya destek verdi. Türk parlamentosunda muhalefet milletvekillerinin katılımıyla gündeme taşınan girişim, Abhaz pasaportlarının tanınması ile Türkiye-Abhazya arasında doğrudan deniz ve hava ulaşımının başlatılması taleplerini içeriyor. Kampanya, hem Abhazya’da hem de Kuzey Kafkas diasporasında geniş yankı uyandırdı.
Kampanyaya ilişkin ortak açıklama 5 Ağustos’ta Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde düzenlenen basın toplantısında okundu. Açıklamada, Türkiye’de yaşayan yüz binlerce Abhaz kökenli kişinin Abhazya’daki akrabalarıyla görüşmekte ve seyahat etmekte çeşitli zorluklarla karşılaştığı belirtilerek, Abhaz pasaportlarının geçerli seyahat belgesi olarak kabul edilmesi ve doğrudan ulaşım hatlarının açılması istendi. Metinde Abhazya’nın diplomatik olarak tanınmasına ilişkin bir talebe yer verilmedi.
Girişime Türkiye’deki farklı muhalefet partilerinden milletvekilleri destek verirken, Abhazya yönetimi de açıklamayı memnuniyetle karşıladı. Abhazya Dışişleri Bakanlığı, pasaportların tanınması ve ulaşım bağlantılarının geliştirilmesi yönündeki girişimlerin uluslararası ilişkilerin genişletilmesi açısından önemli olduğunu belirtti. Abhazya Kamu Odası ile çeşitli siyasi partiler ve sivil toplum kuruluşları da kampanyaya destek açıklamaları yaptı.
Kampanyanın önde gelen isimlerinden biri olan Ankara merkezli hukukçu Anıt Papba, girişimin yalnızca ulaşım ve belge sorunlarıyla sınırlı olmadığını, uzun vadede Abhazya’nın uluslararası alanda daha görünür hale gelmesini hedeflediğini söyledi. Papba daha önce verdiği demeçlerde, Abhaz pasaportlarının kabul edilmesi, dostluk gruplarının kurulması, kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve doğrudan ulaşımın sağlanmasının kampanyanın temel amaçları arasında bulunduğunu ifade etmişti.
Türkiye’deki Çerkes ve Kuzey Kafkasya kökenli kuruluşlar da kampanyaya aktif destek veriyor. Diaspora temsilcileri, Abhazya ile ilişkilerin yalnızca siyasi değil aynı zamanda insani ve tarihî bir boyut taşıdığına dikkat çekiyor. Çerkes aktivistler, 1992-1993 Abhazya Savaşı sırasında Kuzey Kafkas halkları ile Abhazlar arasında kurulan dayanışmanın günümüzde de etkisini sürdürdüğünü ve bu nedenle ulaşım ile seyahat engellerinin kaldırılmasının geniş bir destek gördüğünü belirtiyor.
Kampanyaya destek veren kuruluşlar arasında çeşitli Çerkes dernekleri, kültür merkezleri ve iş insanları birlikleri yer alıyor. Diaspora temsilcilerine göre özellikle kültürel kuruluşlar ve ekonomik çevreler, Türkiye ile Abhazya arasındaki temasların artırılması için yetkililere çok sayıda başvuru yapıyor. Bununla birlikte diaspora içinde kampanyanın nihai hedefi konusunda görüş birliği bulunmuyor. Bir kesim yalnızca seyahat kolaylığı ve pasaportların tanınmasını savunurken, diğer kesim Abhazya’nın siyasi olarak tanınmasını da destekliyor.
Uzmanlar ise kampanyanın öncelikle insani taleplerden kaynaklandığını vurguluyor. Türkiye’de yaşayan çok sayıda Abhaz ve Kuzey Kafkasyalının akraba ziyaretleri, eğitim, sağlık hizmetleri ve kültürel faaliyetler için Abhazya’ya gitmek istediği belirtiliyor. Araştırmacılar, mevcut girişimin güçlü bir siyasi lobi hareketinden ziyade diaspora topluluklarının günlük hayatta karşılaştıkları sorunların çözümüne yönelik bir talep olarak değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Buna karşın Türkiye’nin resmî tutumunda herhangi bir değişiklik işareti bulunmuyor. Ankara, Abhazya’yı bağımsız bir devlet olarak tanımıyor ve Gürcistan’ın toprak bütünlüğünü desteklemeyi sürdürüyor. Haziran ayında Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan dışişleri bakanlarının imzaladığı İstanbul Bildirisi’nde de Gürcistan’ın uluslararası alanda tanınan sınırları içindeki egemenliğine destek yeniden teyit edilmişti. Uzmanlar, bu nedenle kısa vadede diplomatik tanımanın değil, ulaşım ve belge konularında sınırlı düzenlemelerin daha olası olduğunu belirtiyor.
Analistler, kampanyanın ilk somut sonucunun Abhaz pasaportlarının kullanımına ilişkin bazı kolaylıklar veya doğrudan ulaşım seçeneklerinin tartışılması olabileceğini değerlendiriyor. Ancak böyle bir adımın atılması halinde dahi bunun diplomatik tanıma anlamına gelmeyeceği vurgulanıyor. Kampanyanın destekçileri ise amaçlarının öncelikle Türkiye ile Abhazya arasındaki insani bağları güçlendirmek ve diaspora topluluklarının karşılaştığı seyahat engellerini azaltmak olduğunu ifade ediyor.
