Avusturya’nın başkenti Viyana’da 21 Ekim’de düzenlenen mitingde, Almanya ve diğer Avrupa ülkelerinden Rusya’ya sınır dışı edilme riskiyle karşı karşıya olan Çeçen mülteciler için çağrı yapıldı. Almanya’nın Viyana Büyükelçiliği önünde bir araya gelen Çeçen, Ukraynalı ve Avusturyalı aktivistler, iltica başvurularının titizlikle incelenmesini ve geri gönderildiklerinde zulüm görme riski bulunan kişilerin sınır dışı edilmemesini istedi.
İnsan hakları savunucusu Roza Dunayeva’nın aktardığına göre eylemin ardından Almanya Büyükelçiliğine resmi bir başvuru iletildi. Başvuruda, sınır dışı edilme tehlikesi bulunan Mansur Yahyayev, Müslim Alhazov, Said Abuyev, Zelimhan Magomadov, Yusuf Şamilayev, Ali Murtazov, Salvadi Şahbiyev ve Alihan Bistiev’in durumlarına dikkat çekildi. Söz konusu kişilerin Çeçenya’daki yönetimin baskılarından kaçarak Avrupa’ya sığındığı belirtildi.
Eylemciler, Çeçenya’da baskıcı uygulamaların sürdüğünü ve zorla geri gönderilen kişilerin işkence, tehdit ve kötü muameleyle karşılaşabileceğini vurguladı. Aktivistler ayrıca, Rusya’ya gönderilen Çeçenlerin Ukrayna’daki savaşa zorla katılma riskiyle de karşı karşıya kalabileceğini belirtti. Bu nedenle iltica başvurularının yalnızca resmi mevzuata veya genel ülke değerlendirmelerine dayanılarak reddedilmemesi gerektiğini savundu.
Dunayeva, iltica başvurularının her kişinin koşulları ve karşılaşabileceği somut tehlikeler dikkate alınarak ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Alman makamları başta olmak üzere Avrupa ülkelerine seslenen insan hakları savunucusu, uluslararası yükümlülüklere uyulmasını ve insanların zulüm, işkence ya da insanlık dışı muamele görebilecekleri yerlere gönderilmemesini istedi.
Eylemde adı öne çıkan Müslim Alhazov ve ailesinin Almanya’daki iltica süreci de gündeme geldi. İnsan hakları savunucularının aktardığı bilgilere göre Alhazov, Çeçenya’da güvenlik güçleri tarafından kaçırıldığını ve işkence gördüğünü bildirdi. Ailesinin de baskılara maruz kaldığını belirten Alhazov, eşi Hava Tazabayeva ve ailesiyle birlikte Rusya’dan ayrılarak Almanya’ya gitti. Ancak Alman makamları, Gudermes’teki polis merkezinde hukuka aykırı biçimde tutulduklarına ilişkin iddiaların yeterince kanıtlanamadığı gerekçesiyle çiftin iltica başvurusunu reddetti.
Çeçen mültecilerin sınır dışı edilmesi meselesi son aylarda Avrupa’daki Çeçen diasporasının gündeminde yer alıyor. Temmuz ayında Viyana’nın yanı sıra Prag ve Helsinki’de de Almanya’nın diplomatik temsilcilikleri önünde Müslim Alhazov’a destek eylemleri düzenlenmişti. Ağustos ayında İsviçre’nin Bern kentinde gerçekleştirilen protestoda da Almanya’ya, Çeçen mültecilerin başvurularını yeniden ve tarafsız biçimde değerlendirme çağrısı yapılmıştı.
İnsan hakları savunucuları, Avrupa ülkelerinin iltica politikalarındaki sıkılaşmanın Çeçenya’dan kaçan kişiler açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Kavkazki Uzel’in 22 Ekim tarihli haberinde, eylül ayında Almanya’dan Çeçenya doğumlu yedi kişinin sınır dışı edildiği bildirildi. Haberde, Avrupa’dan Rusya’ya geri gönderilen Kuzey Kafkasya kökenli 20’den fazla kişinin öldürüldüğüne ilişkin insan hakları savunucularının açıklamalarına da yer verildi.
Eylemciler, Avrupa ülkelerinin uluslararası koruma yükümlülüklerini yerine getirmesini ve Çeçen mültecilerin başvurularında bireysel risk değerlendirmesi yapılmasını talep ediyor. Viyana’daki mitingin ardından Alman Büyükelçiliğine iletilen başvuruda da sınır dışı kararlarının, kişilerin güvenliği ve yaşamı açısından doğurabileceği sonuçların dikkate alınması istendi.


