Abhazya’da Rus vatandaşlığı başvurularının işleme alınma hızı 3,5 kat artırıldı. Rusya’nın Abhazya Büyükelçiliği, eylül ayı sonu itibarıyla uygulamaya konulan düzenlemeler sayesinde başvurulardaki bekleme süresini yıl sonuna kadar önemli ölçüde azaltmayı hedefliyor. Rus pasaportu, Abhazya’da yaşayanlar için yurt dışına seyahat etmenin, Rusya’da iş bulmanın ve daha yüksek emeklilik ödemelerinden yararlanmanın yolu olarak görülürken askerlik yükümlülüğü nedeniyle kaygılara da yol açıyor.
JAMnews’in haberine göre, Rus vatandaşlığı almak isteyen Abhazya sakinleri uzun süredir konsolosluk işlemlerindeki yavaşlıktan şikayet ediyordu. Konsolosluk ayda yalnızca 120 kişinin başvurusunu kabul edebiliyor, buna karşılık bekleme listesindeki kişi sayısı 3 bine ulaşıyordu. Bu nedenle başvuru sahipleri üç yılı aşan sürelerle beklemek zorunda kalıyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte işlemlerin hızlandırılması ve birikmiş başvuruların azaltılması amaçlanıyor.
Rusya’nın Abhazya Büyükelçisi Vyaçeslav Gladkov’un girişimiyle yürütülen çalışmalara Rusya Devlet Başkanlığı İdaresi ve Senej Yönetim Atölyesi uzmanları da katıldı. Rusya devlet şirketi Rosatom’un çalışma organizasyonu yöntemlerinden yararlanan uzmanlar, başvuru sürecindeki gereksiz aşamaları azaltmaya ve belge teslimini kolaylaştırmaya odaklandı. Abhazya Devlet Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğrencileri de başvuru sahiplerine ilk danışmanlık hizmetini vererek belgelerin doğru hazırlanmasına yardımcı oldu.
Rus pasaportuna başvuranların önemli bir bölümü için en temel gerekçe seyahat özgürlüğü. Abhazya’yı bağımsız bir devlet olarak tanıyan ülke sayısının sınırlı olması, Abhaz pasaportunun uluslararası seyahatlerde kullanımını ciddi biçimde kısıtlıyor. Bu durum, birçok sakini Rus vatandaşlığı almaya yöneltiyor. Ancak Rus pasaportunun sağladığı avantajlar yalnızca sınırları aşabilmekle sınırlı değil. Rusya’da çalışma, sosyal haklardan yararlanma ve emeklilik imkanları da vatandaşlık başvurularında belirleyici oluyor.
38 yaşındaki Diana Çelidze, Rus pasaportu sayesinde yıllardır yaşadığı seyahat kısıtlamasından kurtulduğunu anlatıyor. Çocukluğunda Rusya’da yaşayan ve burada eğitim gören Çelidze’nin ailesi, kendisi için Rus vatandaşlığı alamamıştı. Daha sonra kendi başına yaptığı girişimler de bürokratik engeller nedeniyle sonuçsuz kaldı. Çelidze, Abhazya sakinlerine yönelik basitleştirilmiş vatandaşlık işlemlerinin 2025’te yeniden başlamasının ardından pasaportunu alabildi. İlk yurt dışı seyahatini İstanbul’a yapan Çelidze, şimdi Maldivler’e gitmek için para biriktiriyor.
Rus vatandaşlığı, emeklilik dönemindeki Abhazya sakinleri için de ekonomik bir güvence aracı olarak öne çıkıyor. 71 yaşındaki Liana Georgiyevna Avidzba, Abhazya’da aylık 6 bin ruble, yaklaşık 70 dolar emekli maaşı alıyor. Hayatı boyunca çalışmasına rağmen bu gelirle geçinmenin neredeyse imkansız olduğunu belirten Avidzba, Rus pasaportunu Sovyet dönemindeki çalışma geçmişini kullanarak Rusya’dan emekli maaşı alabilmek amacıyla edindi. Pasaportunu alan Avidzba, şimdi Rusya’daki emeklilik başvurusunu yapmaya hazırlanıyor.
Rusya’da eğitim gören gençler için vatandaşlık, iş piyasasına erişim bakımından önem taşıyor. Bir Rus üniversitesinde öğrenim gören Milana Kvitsinia, eğitimini tamamladıktan sonra Rusya’da çalışmayı planlıyor. Kvitsinia, Rus pasaportu olmadan ülkede düzenli ve resmi bir iş bulmanın zorlaştığını, işverenlerin yabancı ülke vatandaşlarını işe almaya daha isteksiz yaklaştığını söylüyor. Bu nedenle Rus vatandaşlığı başvurusunda bulunan genç öğrenci, pasaportu gelecekteki çalışma hayatı için bir gereklilik olarak görüyor.
Buna karşılık bazı Abhazya sakinleri, Rus vatandaşlığının beraberinde getirebileceği askerlik yükümlülükleri nedeniyle başvuru yapmaktan kaçınıyor. Üç erkek çocuk annesi Albina, 10, 12 ve 17 yaşlarındaki oğulları için Rus pasaportu almayı şimdilik erteledi. Albina, çocuklarının Rusya’da askerlik kaydına alınmasından ve ileride Rus ordusuna çağrılmalarından endişe ediyor. Rusya’da eğitim gören arkadaşlarının çocuklarının askerlik kaydına alındığını gördüğünü söyleyen Albina, oğullarının büyüdüklerinde kendi kararlarını vermesini beklemek istediğini belirtiyor.
Rus pasaportuna ihtiyaç duymayanlar da bulunuyor. Abhazya’da ailesiyle birlikte tarım ve gıda üretimi yapan 24 yaşındaki Ermeni asıllı Leonid Topçyan, mandalina, hurma ve feijoa yetiştirerek geçimini sağlıyor. Ailesinin ürettiği meyvelerden ev yapımı komposto, meyve pestili ve kuru meyve hazırlayıp satan Topçyan, mevcut yaşamından memnun olduğunu ve Rus vatandaşlığına ihtiyaç duymadığını ifade ediyor. İleride ikinci bir vatandaşlık edinmeye karar verirse tercihinin Ermenistan olacağını söylüyor.
Rus vatandaşlığına başvuruların hızlandırılması, Abhazya’daki ekonomik ve toplumsal koşulların da bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Seyahat kısıtlamaları, sınırlı istihdam olanakları ve düşük emekli maaşları, Rus pasaportunu birçok kişi için önemli bir imkana dönüştürüyor. Bununla birlikte askerlik endişeleri ve farklı vatandaşlık tercihleri, herkesin aynı yolu izlemek istemediğini ortaya koyuyor. Rusya’nın başvuru süreçlerini kolaylaştırması bekleme sürelerini azaltmayı amaçlasa da pasaportun Abhazya sakinleri açısından taşıdığı anlam, kişilerin ekonomik ihtiyaçlarına ve geleceğe ilişkin kaygılarına göre değişiyor.
