Fransa’nın başkenti Paris’te düzenlenen Rusya Özgürlükleri Derneği forumuna katılan siyasetçiler, insan hakları savunucuları ve sivil toplum temsilcileri, Çeçen aktivist Mansur Movlayev ile Rus muhalif Yuliya Yemelyanova’nın Rusya’ya iade edilmemesi çağrısında bulundu. Katılımcılar, Kazakistan’da tutulan iki ismin siyasi gerekçelerle yargılanma ve baskıya uğrama riskiyle karşı karşıya olduğunu belirterek Kazakistan makamlarını iade sürecini durdurmaya çağırdı.
Movlayev ve Yemelyanova’ya destek verenler arasında Rus siyasetçi Boris Nadejdin, Özgür Rusya Vakfı Başkanı Natalya Arno, insan hakları savunucuları Lev Ponomaryov ve Abubakar Yangulbayev ile muhalif aktivist Said-Muhammed Cumayev de yer aldı. Forum kapsamında yapılan açıklamalarda, Rusya’nın talebiyle yürütülen iade süreçlerinin siyasi nitelik taşıdığı savunuldu. Destek çağrıları, Movlayev’in destek grubu tarafından da kamuoyuyla paylaşıldı.
Rusya’da “aşırılıkçılık” suçlamasıyla aranan Movlayev ise hakkındaki davanın siyasi nedenlerle kurgulandığını söylüyor. Çeçen aktivist, 2022 yılında Çeçenya’daki gizli bir gözaltı merkezinden kaçtıktan sonra Kırgızistan’a geçtiğini açıklamıştı. Ağustos 2023’te yasa dışı sınır geçişi gerekçesiyle gözaltına alınan Movlayev, Mayıs 2025’te bu kez Rusya’nın talebi üzerine Kazakistan’da tutuklandı.
Kazakistan makamları 31 Aralık 2025’te Movlayev’in iltica başvurusunu reddetti. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komitesi’nin devreye girmesinin ardından Kazakistan Yüksek Mahkemesi şubat ayında sınır dışı işlemlerini geçici olarak durdurdu. Ancak eylül ayında temyiz mahkemesinin iltica talebinin reddini onaması, aktivistin durumunu yeniden belirsiz hale getirdi. İnsan hakları savunucuları, Rusya’ya gönderilmesi halinde Movlayev’in işkence, kötü muamele ve siyasi kovuşturma riskiyle karşı karşıya kalacağını belirtiyor.
Geçtiğimiz günlerde Kazakistan yönetimine gönderilen açık mektup da benzer kaygıları gündeme taşıdı. Rusya, Avrupa Birliği ülkeleri ve Amerika Birleşik Devletleri’nden 150’den fazla insan hakları savunucusu ve aktivistin imzaladığı mektupta, Movlayev ve Yemelyanova’nın Rusya’ya iadesinden vazgeçilmesi talep edildi. Mektupta ayrıca Kazakistan’ın uluslararası yükümlülüklerine uygun davranarak iki ismin güvenli bir üçüncü ülkeye gitmesine izin vermesi çağrısında bulunuldu.
Movlayev’in destekçileri, aktivistin ailesinin de Çeçenya’da baskıya maruz kaldığını öne sürüyor. Buna göre, kardeşi Zelimhan Movlayev ağır yaralı halde hastaneye kaldırıldı, anne ve babası ise bir süre alıkonulduktan sonra serbest bırakıldı. Destek grupları, olayların Mansur Movlayev üzerinde baskı kurma amacı taşıdığını savunurken, Çeçenya savcılığının konuyla ilgili ceza soruşturması açmayı reddettiğini belirtiyor.
İnsan hakları savunucularına göre Movlayev son aylarda ciddi psikolojik baskı altında bulunuyor. Aktivistin önce tutuklu bulunduğu cezaevinde, ardından tedavi gördüğü hastanede iki kez intihar girişiminde bulunduğu bildirildi. Movlayev ayrıca bir Kazakistan savcısının kendisine Çeçenya’da “şehit olması” yönünde ifadeler kullandığını iddia etti. Paris’teki forumda yapılan açıklamalarda, bu gelişmelerin iade sürecinin durdurulması gerektiğini gösteren ek unsurlar olduğu vurgulandı.
