Güney Osetya’da Oset dilinin eğitimdeki kullanımını artırmaya yönelik yeni bir girişim başlatıldı. Eğitim ve Bilim Bakanı Aslan Lolayev, Oset dili ve edebiyatının yoğunlaştırılmış biçimde okutulacağı özel bir sınıfın açılacağını duyurdu. Otuzdan fazla öğrencinin kabul edilmesi planlanan sınıfın ardından gelecek eğitim yılında başkent Şinvali’de iki, bölgelerden birinde ise bir olmak üzere üç yeni sınıf daha açılması hedefleniyor. Yetkililer, bu adımın Oset ulusal okul sisteminin geliştirilmesi ve ana dilin eğitim alanındaki kullanımının genişletilmesi açısından önemli olduğunu belirtiyor.
Yeni girişim, Güney Osetya’da uzun süredir devam eden dil tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Osetçe ve Rusça resmi dil statüsüne sahip olsa da eğitim sistemi ile kamu yönetiminde Rusça belirleyici konumunu koruyor. Okullardaki öğretimin büyük bölümü Rusça yürütülürken günlük yaşamda da Rusça yaygın şekilde kullanılıyor. Buna rağmen eğitimciler ve kültür çevreleri, özellikle gençler arasında Oset diline yönelik ilginin son yıllarda yeniden arttığını ve dilin korunmasına yönelik toplumsal talebin güçlendiğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre Osetçe’nin karşı karşıya olduğu sorun yalnızca Güney Osetya ile sınırlı değil. Kuzey Osetya’da da dilin kullanım alanlarının daralması nedeniyle uzun süredir koruma ve geliştirme politikaları tartışılıyor. Bölge anayasasında Osetçe, Rusça ile birlikte devlet dili olarak tanınsa da bu statüyü ayrıntılı biçimde düzenleyen bir dil yasasının bulunmaması eleştiriliyor. Sivil toplum kuruluşları ve geleneksel aile meclisleri son yıllarda Osetçe’nin kamusal alandaki kullanımını güvence altına alacak yeni düzenlemeler talep ediyor.
Kuzey Osetya’da faaliyet gösteren Alan Gimnazyumu, Osetçe ağırlıklı eğitim modeli nedeniyle sık sık örnek gösteriliyor. Vladikavkaz’daki yatılı okulda derslerin önemli bölümü Osetçe işleniyor ve kurum dilin korunmasına yönelik en dikkat çekici projelerden biri olarak değerlendiriliyor. Aslan Lolayev’in yılın başlarında Şinval’de benzer bir okul açmayı planladığı, ancak görev değişiklikleri nedeniyle projenin ilerlemediği bildirilmişti. Daha sonra yaşanan siyasi değişimlerin ardından Lolayev yeniden göreve getirilince proje de yeniden gündeme geldi.
Kuzey Osetya yönetimi de son dönemde Osetçe’nin görünürlüğünü artırmaya yönelik yeni uygulamalar başlattı. Okul ve anaokullarında Osetçe içerikli eğitim materyallerinin yaygınlaştırılması, yenilenen eğitim kurumlarında tabelaların Rusça ile birlikte Osetçe hazırlanması ve edebiyat kulüplerinde Oset yazarlarının eserlerine daha fazla yer verilmesi planlanıyor. Bölgesel yönetim ayrıca dilin korunmasını ulusal kültürel kalkınma programlarının öncelikli hedeflerinden biri olarak tanımlıyor.
Dilbilimciler, Osetçe’nin Kuzey Kafkasya’daki tek yerli Hint-Avrupa dili olduğunu ve dünya üzerindeki yaşayan İrani diller arasında özel bir yere sahip bulunduğunu vurguluyor. UNESCO tarafından tehlike altındaki diller arasında gösterilen Osetçe’nin yaklaşık 600 bin kişilik bir topluluk tarafından konuşulduğu belirtiliyor. Ancak araştırmacılar, dili günlük yaşamda akıcı biçimde kullananların sayısının resmi verilerin altında olabileceğine dikkat çekiyor. Eğitim sisteminde Osetçe’nin güçlendirilmesine yönelik girişimler bu nedenle yalnızca kültürel değil, aynı zamanda dilin geleceği açısından stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Güney Osetya’da 18 Eylül’de yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde başlayan yeni eğitim hamlesinin ne ölçüde başarı sağlayacağı ise önümüzdeki dönemde netleşecek. Yetkililer, yeni sınıfların ileride daha kapsamlı bir Oset ulusal okul modeline dönüşebileceğini belirtirken, toplumun farklı kesimlerinden gelen açıklamalar da ana dilin gelecek nesillere aktarılması konusunda güçlü bir beklentinin bulunduğunu gösteriyor. Uzun yıllardır ders kitabı eksikliği ve sınırlı eğitim imkânlarıyla gündeme gelen Osetçe için atılan bu adım, bölgedeki dil politikalarının yeni bir evreye girebileceğine işaret ediyor.
