Rusya-Ukrayna Savaşı’nda hayatını kaybeden Abhazya vatandaşları için Sohum’da dikilmesi planlanan anıt, ülkede tartışmalara yol açtı. Aralarında akademisyenler, savaş gazileri ve eski milletvekillerinin de bulunduğu bir grup tanınmış isim, anıtın açılışının ertelenmesi çağrısında bulundu. Yetkililere gönderilen açık mektupta, savaş devam ederken böyle bir adımın erken olduğu savunuldu.
Abhaz kamuoyunda gündem olan mektupta, Ukrayna’daki savaşın henüz sona ermediği ve tarihi sonuçlarının netleşmediği vurgulandı. İmzacılar, toplumların büyük çatışmaları ancak zaman geçtikten sonra sağlıklı biçimde değerlendirebildiğini belirterek, anıt konusunun savaşın ardından yeniden ele alınmasını önerdi. Açıklamada, gelecekte taraflar arasında uzlaşma ve karşılıklı anlayışın oluşabileceğine de dikkat çekildi.
Mektubu imzalayanlar arasında akademisyen ve eski milletvekili Valeri Kvarçiya, savaş gazileri Ahra Bjaniya, İlya Gunia ve Batal Capua ile profesör Guram Gumba gibi isimler yer aldı. İmzacılar, savaşta hayatını kaybedenlere saygı duyduklarını belirtirken, itirazlarının anma fikrine değil, anıtın mevcut koşullarda inşa edilmesine yönelik olduğunu ifade etti.
Açık mektupta ayrıca dikkat çekici bir karşılaştırmaya yer verildi. Sohum’da halen 1992-1993 Abhaz-Gürcü Savaşı’nda hayatını kaybeden birçok kişi için merkezi bir anıt bulunmadığı hatırlatılarak, tarihi hafızanın kurumsallaştırılmasına başlanacaksa önceliğin bu savaşın kayıplarına verilmesi gerektiği savunuldu. Bu değerlendirme, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
Anıt projesi ise Abhazya yönetiminin desteğiyle aylardır hazırlık aşamasında bulunuyor. Abhazya Cumhurbaşkanı Badra Gunba, mayıs ayında yaptığı açıklamada, Ukrayna’daki savaşta ölen Abhazya vatandaşlarının hatırasının mutlaka yaşatılacağını söylemiş ve anıt için uygun yer belirleme çalışmalarının sürdüğünü duyurmuştu. Yetkililer, projeyi savaşta hayatını kaybedenlerin anısını gelecek nesillere aktarmanın bir yolu olarak görüyor.
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının başlamasından bu yana çok sayıda Abhazya vatandaşı Rus ordusu bünyesinde veya gönüllü birliklerde savaşa katıldı. Abhazya kaynaklarına göre cephede ölenlerin aileleri için çeşitli destek programları yürütülürken, savaşta hayatını kaybedenlerin çocukları için de Rusya ve Abhazya’daki kurumlar tarafından anma ve dayanışma etkinlikleri düzenleniyor.
Tartışma, Abhazya’da hafıza politikaları konusunda süregelen görüş ayrılıklarını da yeniden gündeme taşıdı. Son yıllarda ülkede 1992-1993 savaşına ilişkin yeni anıtlar açılmaya devam ederken, tarihi olayların nasıl anılacağı ve hangi sembollerin kamusal alanda yer alacağı konusunda farklı yaklaşımlar ortaya çıkıyor. Temmuz ayında Sohum bölgesindeki Guma köyünde 1993 yılında hayatını kaybeden Pitsunda Taburu mensupları için yeni bir anıt açılmıştı.
Yetkililer henüz erteleme çağrısına ilişkin resmi bir karar açıklamadı. Ancak son günlerde yaşanan tartışmalar, Ukrayna savaşının Abhazya toplumunda yalnızca dış politika değil, tarihi hafıza ve kimlik tartışmalarının da önemli bir parçası hâline geldiğini gösteriyor. Anıtın planlanan tarihte açılıp açılmayacağı önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
